پایگاه اطلاعات بیماری شناسی گیاهی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول

مقدمه :

     نماتد ها موجودات نسبتاً ناشناخته ای هستند که هنوز اهمیت آنها آنچنان که باید مورد توجه قرار نگرفته است . متاسفانه خسارت نماتدها زمانی آشکار می شود که بحران آلودگی از آستانه زیان اقتصادی خسارت فراتر می رود ، اگر چه کاهش محصول بسیار عظیم هنوز نامشخص باقیمانده است 

   در دنیا بیش از 40 هزار  گونه نماتد گیاهی ، جانوری و آبزی وجود دارد که 2 هزار و 500  گونه آن مربوط به خاک زراعی است . تعداد نماتد های شناخته شده در ایران 166 گونه است . نماتد ها میتوانند خسارت قابل توجهی به محصولات وارد کنند . خسارت آنها وقتی بیشتر نمایان میشود که با عوامل بیماریزای دیگر چون قارچ ، باکتری و ویروسها همراه باشد و نماتد ها در این میان نقش واسطه را ایفا میکنند .

نماتد چیست ؟

    نماتد ها جانورانی هستند از شاخه کرمهای حلقوی فاقد دستگاه گردش خون و تنفس و از طریق پوست تنفس میکنند .

 

نماتد گال دانه گندم
اولین نماتد شناخته شده در گیاهان در سال 1743 توسط نیدهام می‌باشد.


علائم بیماری:
فاصله میان گره ها کم میشود و برگ ها رشدکافی نکرده معمولاً موج‌دار و چروکیده می‌گردد.
خوشه های بیمارکوتاهتراز خوشه های سالم،طول ریشک های آنها کم میشوند.
تقارن خوشه از بین می‌رودو در روی خوشه به جای دانه گال های سخت به رنگ خاکستری متمایل به سیاه تشکیل می‌شود.

در کل نشانه های بیماری در اندامهای هوائی عبارتند از تجعد ، پیچیدگی در برگها ، کم شدن فاصله بندها ، کوتولگی و پیچیدگی در ساقه ها ، تشکیل گال گیاهی حاوی نماتد در داخل خوشه  و بعضی اوقات روی برگها است .

عامل بیماری:
نماتدی از خانواده Tylenchidae با نام Anguina tritici می باشد که انگل اجباری برگ و خوشه است.
نماتدهای ماده مار پیچی ،فربه و عملاً حرکت کندی دارند ولی نماتد نرمستقیم بوده فعال به نظر می‌رسند.
پر حجم و متورم بودن قسمت وسط بدن نماتد ماده به علت رشد زیاد تخمدان می‌باشد.
منفذ تناسلی ماده در بخش عقبی بدن قرار دارد، تخمدان در ماده یک عدد اما دارای رشد زیاد است به طوریکه تا ناحیه سر نماتد امتداد دارد و درآنجا تا شده به سمت عقب بر میگردد.

میزبانها :

    گندم ، چاودار جزء گیاهان حساس و جو و یولاف جزو گیاهان نیمه حساس به نماتد گزارش شده اند . در ایران این نماتد از روی گندم جمع آوری شده است .


زیست شناسی:
این نماتد به صورت لاروسن د و در داخل گال نماتدکه جای دانه را گرفته اند وجود دارد.
لاروهای سن دوم در گال بصورت غیرفعال می‌باشندکه در شرایط خشک ممکن است تا ساله را به این صورت بگذراند.
نماتدهای داخل گال باجذب رطوبت فعال شده ازآن خارج میشود. اگر نماتد میزبان خود را پیدا نکند پس از 6تا 7 ماه استفاده از ذخایر بدن خود از بین می رود.
اگر میزبان را پیدا کند ار آن بالا می‌رود و از ساقه و برگ تغذیه میکند، علائم پیچیدگی در برگ ظاهر می‌شود. سپس به صورت پارازیت داخلی درآمده ووارد بافت می‌شوند، بقیه مراحل تابلوغ در گل انجام می‌شود.


کنترل:
تناوب زراعی به مدت دو سال کاشت بذر سالم وعاری از گال «بوجاری بذرها با آب نمک 20 درصد» خیس کردن بذرها در آب به مدت یک ساعت و بعد قراردادن آنها در آب54 درجه سانتیگراد به مدت 10 دقیقه نماتدها را از بین می‌برد.

[ ۱۳٩٠/۱/۱٥ ] [ ٦:۳٩ ‎ب.ظ ] [ مهندس ابراهیم قمی ]
درباره وبلاگ

با سلام این وبلاگ به منظور کمک به یادگیری هرچه بیشتر دانشجویان و علاقه مندان به رشته بیماری شناسی گیاهی ایجاد شده و اکثر مقالات موجود توسط دانشجویان رشته گیاه پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول گردآوری شده اند.
امکانات وب