پایگاه اطلاعات بیماری شناسی گیاهی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول

مقدمه :

 

ویروسها به طور کلی سبب ایجاد علایم واضح ومتمایز از سایر علایم بیماریها می شوند.

معمولی ترین علایم شامل کوتولگی،پنجه زنی زیاد،نواری شدن برگ ها،موزائیک ودیگر علایمی که شناسایی آنها مشکل است.

اگرچه شیوع بیماریهای ویروسی در گندم و سایر غلات به طور غیر مشخص در بسیاری از سالها اتفاق می افتد،ولی ممکن است باعث خسارتهای اقتصادی نیز شوند.

نشانه های بیماری در برخی از بیماریهای ویروسی پنهان است و یا فقط در برخی از شرایط آب و هوایی باعث ایجاد اپیدمی می شود.

 

ویروس ها توسط گونه های مختلفی از حشرات از جمله شته ها،زنجره ها ،کنه ها و گاهی از طریق قارچها یا بذرهای آلوده ونیزبه طریق مکانیکی منتقل می شوند.

برای شناسایی صحیح ویروس ها توصیه می شود از روش های آزمایشگاهی پیشرفته،شامل روش های سرولوژیکی ومیکروسکوپ الکترونی استفاده شود.

http://www.agroatlas.ru/content/diseases/Gramineae/Gramineae_Brome_mosaic_virus/Gramineae_Brome_mosaic_virus.jpg

 


ویروس موزائیک زرد گندم

              Yellow Mosaic Virus Wheat

 

نام دیگر:موزائیک نوار دوکی گندم

 

مشخصات:

•جز ویروسهای خاکزاد گندم محسوب می شود.

•نشانه های بیماری بیشتر روی برگ های پایینی در اوایل بهار مشهود است.

•در صورت بالا رفتن دما،علایم بیماری پنهان می گردد.

•ویروسی میله ایست وبه طور معمول 15 تا 18 نانومتر قطر و 200 تا 2000 نانومتر طول دارد.

•در پاییز این ویروس از طریق قارچ

 

Polymyxa graminis به داخل ریشه گندم وارد می شود.

 

آلودگیهای پاییزه خطرناک است ولی آلودگیهای بهاره چندان مهم نیست.

ویروس در غیاب گندم در خاک به سر می برد و قادر است مدت زیادی را همراه قارچ ناقل در خاک سپری کند.

علایم:

•نشانه های بیماری به صورت رگه های زرد مایل به سبز در اوایل بهار ظاهر می شود.

•نوارهای ایجاد شده روی برگ ،منقطع وباریک اند وبه صورت دوک در می آیند.

•در دمای کم ،نوارها روی برگهای پرچم هم امتداد می یابند ومناطق رنگ پریده به هم پیوسته و نکروزه می شوند.

•در نوک برگ نیز نوار های مایل به قرمز ایجاد می شوند که به مرور نکروزه می شوند.

•در گیاهان آلوده پنجه زنی ضعیف بوده و کوتولگی دیده می شود.

•تولید خوشه و دانه کاهش می یابد اما وزن دانه ها تغییری نمی کند.

کنترل:

•تاخیر در کشت پاییزه

•تناوب کشت

•استفاده از کود نیتروژن وکود حیوانی

•استفاده از ارقام مقاوم

کوتولگی زرد جو                                        

                                                        Barley Yellow Dwarf

 

نام دیگر بیماری:کوتولگی زرد غلاف وبرگ قرمزی

 

مشخصات:

•این بیماری وسیع الانتشار وزیان آورترین بیماری ویروسی غلات می باشد.

•گیاهانی که به شدت آلوده اند ،اغلب دانه تولید نمی کنند.

•در اکثر مناطق کاهش محصول تا 25درصد نیز می رسد.

 

علائم :

•پیچیدگی وسایه روشن بودن برگ

•زرد،قرمزوارغوانی شدن برگها به خصوص از نوک به سمت قاعده واز حاشیه به سمت وسط(از علایم بارز بیماری)

•آلودگی گیاهچه باعث مرگ گیاهچه یا کند رشدی آن میشود.

•بعضی ارقام در اثر آلودگی کوتاه می مانند ولی برگهای آنها  پیچیدگی ندارد.

•بوته های آلوده دارای برگهایی با انعطاف پذیری کمتراند.

•رشد ریشه ها کم است .

•بافت آوند آبکشی در تمامی اندامهای آلوده،تیره رنگ ونکروتیک می باشد.

•علایم علاوه بر خسارت ویروس ممکن است ناشی از ترشح

 

مواد سمی توسط بعضی از ناقلان مانند Schizaphis graminum باشد.

 

در این حالت لکه های ریز که قطر آنها کمتر از 1 میلی متراست روی برگ وساقه ها ایجاد می شود.

 

رنگ لکه ها قهوه ای تا سیاه است.بافت اطراف لکه ها زردرنگ یاخرمایی است وسپس نکروزه می گردد.

 

کنترل:

 

•انتخاب رقم مقاوم

•مبارزه با شته های مزارع گندم با استفاده از حشره کش

•خودداری از بذرکاری در اواخر تابستان یا اوایل پاییز

•زمان بذرکاری مناسب اواخر پاییز واوایل بهار است زیرا در مرحله حساس بیماری (گیاهچه)از فراوانی پرواز شته ها کاسته می شود.

 

  ویروس موزائیک یونجه                 

Alfa mosaic virus           

 

مشخصات:

•این ویروس از جنس Alfamovirusوخانواده

 

Bromoviridae می باشد.

http://www.ictvdb.rothamsted.ac.uk/WIntkey/Images/em_bromo.jpg

•گاهی آلودگی تا بیش از 80 درصد از بوته ها گزارش شده است.(بویژه بوته هایی که بیش از 2سال در زمین هستند.)

•این ویروس دارای نژادهای مختلفی است که در میزان و علایم آلودگی با هم متفاوتند.

•دامنه میزبانی وسیعی دارد.

•به 220 گونه گیاهی و73 جنس حمله می کند.

•دارای ژنوم منقسم (spilt genom) است که حداقل 4قطعه دارد که 3 قطعه آن برای آلودگی کافی است.

 

انتقال ویروس:

•ناقل آن در طبیعت ، شته ها به خصوص شته Pea aphid ازجنس Acyrthosiphon وگونه pisun است.

•در یونجه ویروس از طریق بذر 1تا3درصد وگاهی 10 درصد امکان انتقال دارد.

•ویروس تا 5 سال در بذر باقی می ماند و بذرهای الوده در

 

مزرعه منبع اصلی آلودگی به شمار می آیند.

 

•به طور مکانیکی به آسانی منتقل می شود.

•بیشترین انتقال ویروس از طریق دانه گرده است.

 

علایم:

•لکه هایی به رنگ سبز روشن یا زرد در ناحیه بین رگبرگها بوجود می آید که همراه با کوتولگی اند.

•علایم ویروس در هوای گرم مخفی است وفقط در بهار که هوا خنک است ،علایم به خوبی دیده می شود.

 

کنترل:

•کنترل شته های ناقل

•استفاده ازبذرهای سالم وعاری از ویروس

ویروس خطی ذرت

Maize Streak Virus                       

 

مشخصات ویروس:

 

•این ویروس ایزومتریک وبه قطر 20 نانومتر است.

•هسته ویروس DNAگرد تک رشته ای می باشد.

•میزبانهای ویروس خطی ذرت گندم ،یولاف ،چاودار ،برنج،نیشکر ،ذرت جارویی و بسیاری از علف های وحشی می باشد.

•این ویروس بوسیله 5 گونه از زنجرک ها که از جنس

 

Cicadulina می باشند،منتقل می شود.

 

علایم:

 

•علایم اولیه به صورت لکه های ریز،گرد وبه رنگ کرمی تا سفید به صورت پراکنده روی برگهای جوان هستند.

•این لکه ها بعدا کشیده شده ،به هم می پیوندند و خطوط زرد غیر ممتدی را روی همه برگها ایجاد می کنند.

•آلودگیهای اولیه روی بوته های حساس باعث کاهش فاصله میان گره ها ونیز کاهش اندازه برگ ها می شود و خوشه ها ضعیف شده ودانه ها فاقد قدرت حیاتی اند.

کوتولگی دسته ای برنج

Banchy Stunt Diseases of rice               

 

مشخصات ویروس:

•علت شناسی بیماری به خوبی روشن نشده است ،اما گمان می رود بیماری بوسیله یک ویروس ایجاد می شود.

•در آوندهای آبکشی گیاهانی که دارای علایم بیماری می باشند، پیکره های شبه ویروس به قطر 30 تا60 نانومتر یافت شده است.

•این ویروس بوسیله زنجره های برگی سبز به طریق چرخشی منتقل میشود.

•زنجره ها عامل بیماری را از ساقه های باقی مانده بوته هایی که زمستان گذرانی کرده اند و آلوده به ویروس اند ،می گیرد.

•برنج تنها میزبان شناخته شده این ویروس است.

 

علایم:

•گیاهان آلوده کوتاه و دارای پنجه های فراوان می شوند.

•برگ ها کوتاه و باریک می شوند.

•برگ های جوان ممکن است ابلقی شوند.

•از گره های بالایی ارقامی که دچار آلودگی شدید اند،انشعاب هایی تشکیل می شود وبرگ ها به شکل دسته ای در می آیند.

ویروس موزائیک جو

Barley Mosaic Virus                     

مشخصات:

•اولین بار در سال 1969 از مزارع هندوستان گزارش شده.

•نوعی بیماری بذر زاد است.

•از طریق بذر 2 تا 45 درصد منتقل می شود.

•به طریق مکانیکی نیز به جو،گندم و یولاف منتقل می شود.

•عامل بیماری ویروس کروی به قطر متوسط 40 نانومتر است.

علایم بیماری:

•بوته های آلوده کوتاه وبرگ ها زرد وعلایم موزائیکی روی برگ ها ظاهر می گردد.

•اگر بذر ها آلوده شوند ،میزان جوانه زنیشان کاهش می یابد.

•بذور آلوده ،چروک خورده و کوچکتر از بذور سالم می باشند.

کوتولگی ناصاف ذرت

Maize Rough Dwarf                     

مشخصات ویروس:

•ویروس RNAدار دو رشته ای می باشد.

•از گروه phytorevirus ها می باشد.

•ویروسی چند وجهی و به قطر 70 نانومتر است.

•ویروس های این گروه در بدن حشره ناقل خود تکثیر می یابند.

•انتقال ویروس توسط زنجرک ها صورت می گیرد.

علایم:

•این ویروس سبب کاهش رشد اندام های بوته های آلوده میشود.

•ویروس تومورهای کوچکی روی رگبرگهای زیرین برگ های جوان ایجاد می کند.

•ممکن است خطوط زرد رنگی روی برگ های جوان به وجود آید ولبه ها یا تمامی برگ قرمز شود.

•ریشه بو ته های آلوده نازک شده وتغییر رنگ می دهند.

•خوشه ها نیز کوچک وکم بر می شوند.

 

www.mootab.com

 

www.fao.org

 

www.shirazu.ac.ir

 

www.hamkelasy.com

 

[ ۱۳٩٠/۳/۱٤ ] [ ٥:٠٢ ‎ب.ظ ] [ مهندس ابراهیم قمی ]
درباره وبلاگ

با سلام این وبلاگ به منظور کمک به یادگیری هرچه بیشتر دانشجویان و علاقه مندان به رشته بیماری شناسی گیاهی ایجاد شده و اکثر مقالات موجود توسط دانشجویان رشته گیاه پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول گردآوری شده اند.
امکانات وب