پایگاه اطلاعات بیماری شناسی گیاهی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول

مقدمه

 

سفیدک کرکی (دروغی یا داخلی ) یکی از بیماری های مهم آفتابگردان می باشدکه علاوه بر ایران از کشورهای زیادی گزارش شده است. حدود سال 1343 اولین بار در آذربایجان دیده و گزارش گردید. در آذربایجان ، گیلان و کردستان بسیار مهم بوده و همچنین در استان فارس نیز دیده شده.

 این بیماری بذرزاد است و پتانسیل تخریبی بالایی دارد زیرا ممکن است بذر تشکیل نشود و یا میزان روغن آن پایین بیاید و توانایی از بین بردن 50% محصول را دارد .

قارچ عامل بیماری روی جوانه زنی بذر هم اثر دارد ، چرا که بذرها کوچک مانده و قدرت جوانه زنی آنها کاهش می یابد و یا تولید گیاه غیر نرمال (کوتوله ) می کند.

http://165.91.154.132/Texlab/Fiber/Sunflower/Images/sunf4.jpeg


 

عـلایـم بـیـمـاری


 

علایم بیماری روی برگچه ها و برگ های اولیه به صورت کوتولگی با لکه های کلروتیک در اطراف رگبرگ ها و ایجاد حالت موزاییکی  می باشد (شبیه علائم بیماری ویروسی ). این علائم در برگ های اولیه و در برگ های بزرگتر نیز دیده می شود ،در زیر برگ پوشش کرکی دیده می شود که به شناسایی سفیدک کرکی کمک می کند. در صورت شدت بیماری گیاه در 1 – 2 هفته ی اول از پای در می آید و از بین می رود ؛اما در صورتی که بیماری جزئی باشد گیاه زنده می ماند اما بوته های آن کوتاه تر از حد طبیعی خواهند ماند ؛ ساقه ها کلفت شده و برگ ها نزدیک به هم قرار می گیرند . همچنین طبق گل روی بوته های آلوده در صورتی که تشکیل شود معمولاً منحصر به یک طبق بوده که در انتهای ساقه کلفت شده و راست به طرف بالا می ایستد و این علامت خوبی برای تشخیص بیماری است .

 

ولی گاهی ممکن است زیر طبق اصلی ، طبق های کوچک دیگری نزدیک به هم و چسبیده به طبق اول تشکیل شود . این قارچ در گیاه سیستمیک می شود بنابراین به اندام گل وارد شده و باعث تغییر شکل آن می گردد و حتی پوسته ی بذر هم سبز می شود و حتی موجب مرگ گیاهچه هم می گردد.

 

در صورت وجود شرایط مساعد (رطوبت و حرارت ) پوشش قارچی بر روی برگ به شکل قشر پرز مانند کم و بی تراکم به رنگ سفید مایل به خاکستری تشکیل می شود . ریشه های بوته ی آلوده نیز رنگ طبیعی خود را از دست داده و شکننده می شوند.


 

سیکل زندگی بیماری

 

عامل بیماری  قارچ  Plasmopara helianth  از گروه  Oomycetes وخانواده ی Peronocporaceae است که در گذشته نام آن  Plasmopara halstedii بود.

این قارچ تولید اسپورانژیوفور و  اسپورانژیوم می کند و آنها را در سطح زیرین برگ و در شرایط مرطوب تشکیل می دهد.انشعابات اسپورانژیوفور     دو شاخه و عمود برهم هستند و در انتها به  استریگمای سه شاخه  (صلیبی ) ختم می شود.

 

این قارچ تولید Oospore  می کند که  می تواند جوانه زده  و تولید ریسه یا زئوسپور نماید. Oospore عامل بقای قارچ می باشد و اگر وارد خاک بشود ، ریشه کن کردن آن مشکل است.

بیماری بیشتر خاکزاد است تا هوازاد و گسترش آن بیشتردر منطقه ی ریشه است تا اندام های هوایی.


 

اگر اسپور در خاک باشد و تولید زئوسپور کند ، این زئوسپورها به راحتی جذب منطقه ی رشد طولی ریشه شده و وارد ریشه می شوند و آلودگی ایجاد می کنند.

 قارچ در گیاه جوان (مرحله ی 6 – 8 برگی ) به راحتی ایجاد آلودگی سیستمیک کرده و وارد قسمتهای هوایی می شود ؛


 

برگ های جوان نیز ممکن است به صورت موضعی آلوده شوند و قارچ از طریق  روزنه ها وارد برگ شود .

برای ایجاد آلودگی اولیه از طریق خاک لازم است که رطوبت خاک اشباع و حساسیت گیاه بالا و حرارت خاک پایین ( 15 درجه ی سانتیگراد ) باشد . اگر حرارت خاک بالا باشد ( 20 درجه ی سانتیگراد و بالاتر ) زئوسپور تولید نمی شود . قارچ عامل بیماری از طریق  هیپوکوتیل نیز وارد گیاهچه ی اولیه می شود و به صورت ریسه  در گیاه حرکت کرده و در نهایت داخل بذر شده  و قسمتهای داخلی آن یعنی گیاهچه را آلوده می کند و در برگ های ریخته شده تعداد زیادی Oospore باقی می ماند.

Over wintering  قارچ  در بذر و در بقایای گیاهی آلوده به صورت Oospore می باشد.

 

روش های کنترل بیماری

 

(1تناوب زراعی طولانی  4 – 10 ساله

(2حذف گیاهان آلوده در اوایل فصل و سوزاندن آنها

(3ضد عفونی خاک

(4ضد عفونی بذر با قارچ کش های سیستمیک مثل متالاکسیل (ریدومیل )

(5استفاده از ارقام مقاوم و بذر سالم (بهترین روش )

 

منابع:

 

 

(1الهی نیا،سید علی،1384.بیماری شناسی گیاهی و شناخت قارچ ها و سایر عوامل بیماری زا در گیاهان.انتشارات دانشگاه گیلان،صفحه ی 126 و 129
(2پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران WWW.JIJAS.COM                 
(3گیاهپزشکانWWW.PLANT PROTECTION UNIVEACITY OF TEHRAN.COM       
۴(WWW.NIAZE MARKAZI.COM
[ ۱۳٩٠/۳/۱٩ ] [ ۳:٥٦ ‎ب.ظ ] [ مهندس ابراهیم قمی ]
درباره وبلاگ

با سلام این وبلاگ به منظور کمک به یادگیری هرچه بیشتر دانشجویان و علاقه مندان به رشته بیماری شناسی گیاهی ایجاد شده و اکثر مقالات موجود توسط دانشجویان رشته گیاه پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی دزفول گردآوری شده اند.
امکانات وب